Een huis dat zichzelf afsluit, op een doodgewone ochtend na een storm. Het is een eenvoudig, bijna huiselijk beeld, en juist daarom werkt het. The Last House begint daar en wijkt er bijna nooit van af: de film speelt zich af binnen vier muren, met de familie Delgado, Ann en Jason, gespeeld door Greta Lee en Wagner Moura, samen met hun kinderen Graham en Ruth.
Een invasie die geen invasie is
Louis Leterrier bouwt het eerste bedrijf op als een klassieke alienfilm. Deuren die niet opengaan, ramen die zichzelf herstellen, de buitenwereld opgeslokt door een regen die een eigen wil lijkt te hebben. Dan begint er iets te barsten. De wezens die zich achter de ruiten bewegen, komen niet van een andere planeet: het zijn oceanische wezens, zo oud als de aarde, die naar de oppervlakte zijn teruggekeerd omdat de mens hun leefgebied onleefbaar heeft gemaakt. We denken dat het een film over een invasie is, maar dan beseffen we dat wij de aliens zijn. De omkering is het ware auteursgebaar van de film. Geen plotwending om zichzelf, maar een verandering van perspectief: de bedreigende soort is niet die met de tentakels.
Jason, Ruth en twee manieren van kijken
In het huis bouwt Leterrier een duidelijke tegenstelling op tussen twee denksystemen. Jason, ingenieur en visser, gaat de gevangenschap te lijf met de middelen die hij kent: hij bouwt, repareert, controleert, vecht. Het is een personage dat met genegenheid maar zonder terughoudendheid is geschreven, en wiens kracht geleidelijk een beperking wordt. Ruth kijkt anders. Ze heeft geen krachten, geen visioenen: ze is alleen bereid zich voor te stellen dat de wezens misschien iets anders willen dan vernietiging. Wagner Moura beschrijft zijn dochter in de fictie als iemand die op een andere frequentie kan denken, en die omschrijving vertelt veel over de morele structuur van de film: twee manieren om in de wereld te staan, de ene gebaseerd op overheersing, de andere op luisteren.
Een decor dat samen met de personages ouder wordt
De tijdsprong van vijf jaar wordt meer verteld door de materie dan door de dialogen. De muren slijten, voorwerpen worden uit elkaar gehaald en weer in elkaar gezet, fietsen en stofzuigers worden overlevingsmiddelen. De productie filmde grotendeels in chronologische volgorde, en dat is te zien: de acteurs worden ouder in een ruimte die samen met hen ouder wordt, tot aan een onderwaterfinale die met echte duiken is opgenomen. We hebben het huis onder water gezet. Het water, de planten, het huis: alles is echt.
Controle als val
Onder het oppervlak van het genre gaat The Last House vooral over wat het kost om de controle los te laten. Jason besteedt de film aan het beschermen van zijn gezin op de enige manier die hij kent, met geweld, en het moeilijkste moment komt wanneer hij daarmee ophoudt. Wagner Moura beschrijft de ontwikkeling van het personage met een korte zin: Wat hij wilde, was niet wat hij nodig had. Het is geen film die degene beloont die een confrontatie wint. Het is een film die degene beloont die erin slaagt te vertrouwen op een blik die anders is dan de zijne, zelfs wanneer die afkomstig is van een tienjarige dochter.
De grenzen van een open einde
De film verandert van tempo tussen het eerste en het tweede deel, en het einde laat meer vragen dan antwoorden achter: wie er op Ruths radio antwoordt, blijft een bewust mysterie en is geen fout in het scenario. Het is een keuze die wel of niet kan overtuigen, maar die consistent is met de opzet van de film: The Last House heeft nooit echt geprobeerd de monsters te verklaren. Het heeft geprobeerd ons te verklaren.